Yeni Parti İzmir Milletvekili Mehmet Salih Uzun: “Bu Sistemle Bu Devlet Yönetilemez, Asla Yönetilemez”

Yeni Parti İzmir Milletvekili Mehmet Salih Uzun, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda İçişleri Bakanlığının 2027 yılı bütçe görüşmelerinde yaptığı konuşmada, devlet yönetimi, hukuk devleti ilkesi, basın özgürlüğü ve mülkiyet haklarına ilişkin eleştirilerde bulundu. Sözcü TV'ye yönelik müdahale iddialarını gündeme taşıyan Uzun, kamu bürokratlarına ve mülki idare amirlerine seslenerek, “Sizin sadakatiniz devlete ve kanunlara olmalıdır.” dedi.

Kasım 17, 2026 - 11:20
 0  0
Yeni Parti İzmir Milletvekili Mehmet Salih Uzun: “Bu Sistemle Bu Devlet Yönetilemez, Asla Yönetilemez”

Yeni Parti İzmir Milletvekili Mehmet Salih Uzun, 17 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda gerçekleştirilen İçişleri Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının bütçe görüşmelerinde yaptığı konuşmada, Türkiye'deki devlet yönetimi ve hukuk düzenine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Uzun, özellikle basın özgürlüğü, mülkiyet hakları, kamu yönetiminde kurumsallık ve mülki idare sisteminin korunması konularına dikkat çekti.

İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Göç İdaresi Başkanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporlarının ele alındığı toplantıda söz alan Uzun, gündemdeki gelişmeler nedeniyle hazırladığı bütçe konuşmasını değiştirdiğini açıkladı.

“Her Şey Normalmiş Gibi Burada Konuşamam”

Mehmet Salih Uzun, konuşmasının başlangıcında devlet yönetiminin mevcut işleyişine yönelik eleştirilerini dile getirerek şu ifadeleri kullandı:

“Ben, bugünkü bütçe konuşması için elbette hazırlık yaptım ama hiçbir şey olmamış gibi, bugün hiçbir şey olmamış gibi, her şey normalmiş gibi, devlet idaresi normalmiş gibi, işleyen bir hukuk devleti varmış gibi, işleyen bir devlet düzeni varmış gibi bugün burada konuşamam, kusura bakmayın; hele İçişleri Bakanlığı bütçesinde konuşamam. Hazırladıklarımız çöp oldu, şimdi başka bir şey yapmak istiyorum.”

“Sadece Basın Özgürlüğü Değil, Mülkiyet Hakları da Gasbediliyor”

Sözcü TV'ye yönelik müdahale iddiasını gündeme taşıyan Uzun, daha önce Flash TV, Tele1 ve Halk TV ile ilgili yaşanan süreçleri de eleştirdi.

Uzun, televizyon kanallarına ve şirketlere yönelik uygulamaların yalnızca ifade özgürlüğü açısından değil, mülkiyet hakkı bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

“Bugün bir televizyona daha el konuldu, bugün Sözcü TV'ye el konuldu, çöküldü ama bu yeni de değil daha önce Flash TV'ye çöküldü, sonra Tele1'e çöküldü; hem de sadece televizyonlara değil şirketlere çöküldü yani sadece ifade özgürlüğüne, basın özgürlüğüne el konulmadı, onlar gasbedilmedi, mülkiyet hakları da gasbediliyor.”

Konuşması sırasında kendisine yöneltilen sorulara da yanıt veren Uzun, “Sonra Halk TV'ye çöküldü, bugün de Sözcü TV'ye. Dolayısıyla, işleyen bir devlet idaresinden bahsedemeyiz.” ifadelerini kullandı.

“Devlet Keyfî Olamaz, Devlet Şahsi Olamaz”

İçişleri Bakanına hitaben yaptığı konuşmada Mülkiye eğitimi sırasında öğrendikleri devlet yönetimi ilkelerini hatırlatan Uzun, modern devletin dört temel ilke üzerine kurulduğunu belirtti.

Bu ilkeleri kanuni idare, kurumsal idare, düzenli idare ve zor kullanma tekeli olarak sıralayan Uzun, devletin bütün işlemlerinin önceden belirlenmiş hukuk kurallarına dayanması gerektiğini vurguladı.

“Devleti 'devlet' yapan temel ilkeler var, bunlar öğretildi bize. Özellikle, modern devleti 'devlet' yapan temel ilkeler var. 4 ilke var: Bir tanesi kanuni idare ilkesi yani devletin bütün iş ve işlemleri önceden belirlenmiş soyut genel kurallara yani kanunlara göre yapılır, devlet keyfî olamaz.”

Kurumsal idare ilkesinin devlet yönetiminde kişilerin değil kurumların esas alınmasını gerektirdiğini söyleyen Uzun, sözlerini şöyle sürdürdü:

“İkincisi, kurumsal idare ilkesi yani devletler, kişiler ve şahıslar üzerine kaim değildir, kurumlar üzerine kaimdir. Birincisi, devlet keyfî olamaz; ikincisi, devlet şahsi olamaz.”

Düzenli idare ilkesinin mülkiyet hakkı, kazanılmış haklar ve kanun önünde eşitlik bakımından güvence oluşturduğunu belirten Uzun, devletin zor kullanma yetkisinin de yalnızca kamu otoritesine ait olması gerektiğini ifade etti.

“İçişleri Bakanlığı Devletin Somutlaşmış Hâlidir”

Devletin temel ilkeleri ile kamu düzeninin sağlanması arasında doğrudan bağlantı bulunduğunu belirten Uzun, İçişleri Bakanlığının devlet yönetimindeki konumuna dikkat çekti.

“Bütün bu 4 ilkeye bir de modern devletin işlevlerinden bir tanesi olan asayişi de eklediğimiz zaman, işte, İçişleri Bakanlığı devletin ta kendisidir, devletin somutlaşmış hâlidir, devletin işleyen elidir. Onun için, bu sözleri bu bütçede İçişleri Bakanına söylemeliyim, başkasına değil.”

“2018'den Bu Yana Türkiye Kanun Devleti Olmaktan da Çıkıyor”

Türkiye'nin yönetim sisteminde 2017 anayasa değişikliği ve 2018 yılında yürürlüğe giren düzenlemelerle önemli dönüşümler yaşandığını belirten Uzun, bu değişikliklerin devletin kurumsal yapısını zayıflattığını savundu.

“2018'den bu yana Türkiye maalesef bırakın hukuk devleti olmayı, tam anlamıyla bir kanun devleti olmaktan da çıkıyor. İnanın, çok samimi söylüyorum, bunu bir muhalif eleştiri olarak almayın, biraz önce saydığım o 4 ilke var ya, o 4 ilkeye göre yapılmış bir tespittir.”

2018 yılında çıkarılan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yi de eleştiren Uzun, devlet ile siyasi iktidar arasındaki kurumsal ayrımın ortadan kalktığını ileri sürdü.

“2017'de bir Anayasa değişikliği yapıldı, yönetim sistemi değişti; 2018'de 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle Tanzimat'tan bu yana böyle ilmek ilmek işlediğimiz o bütün kurumlar, kanuni idareler, düzenli işlemlerin hepsi lağvedildi; bir siyasal iktidar ile yani bir hükûmet ile devlet arasındaki ayrım ortadan kalktı.”

Devlet yönetiminde yeniden kurumsallığın ve hukuki güvencelerin esas alınması gerektiğini belirten Uzun, “Tekrar devlete dönmeliyiz, tekrar devleti 'devlet' gibi yönetmeye dönmeliyiz, tekrar devletin gereklerine dönmeliyiz.” dedi.

“Sizin Sadakatiniz Devlete ve Kanunlara Olmalıdır”

Konuşmasının devamında İçişleri Bakanlığı bürokratlarına seslenen Mehmet Salih Uzun, kamu görevlilerinin bağlılığının kişilere veya siyasi makamlara değil, devletin kurumlarına ve kanunlara yönelik olması gerektiğini vurguladı.

“Değerli bürokratlar, sizin sadakatiniz devlete ve kanunlara olmalıdır. Devlete ve kanunlara, şahıslara değil, devlete ve kanunlara.”

Hukuk devletinin yalnızca vatandaşlar ve muhalefet açısından değil, kamu yöneticileri ve iktidar sahipleri bakımından da güvence oluşturduğunu ifade eden Uzun, şu değerlendirmede bulundu:

“Değerli arkadaşlar, o biraz önce saydığım dört 4 ilke var ya, o bir güvencedir ama sadece yönetilenler için bir güvence değildir, yönetenlerin ta kendisi için de bir güvencedir; sadece muhalifler için bir güvence değildir, iktidar sahipleri için de güvencedir.”

“Bir İfadeyle İtibarınızı, Bir İradeyle Her Şeyinizi Kaybedersiniz”

Eski bir Devlet Denetleme Kurulu Başkanının tutuklanmasına ilişkin açıklamaları örnek gösteren Uzun, hukuki güvencelerin ortadan kaldırılmasının kamu yöneticileri açısından da risk oluşturduğunu savundu.

“Daha bir yıl öncesine kadar devletin en üst kademesindeki bürokratlardan birisi olan, on yıla yakın Devlet Denetleme Kurulu Başkanı olan kişi, bürokrat şimdi 'Ben bir tek ifadeyle tutuklandım.' diye dert yanıyor. Bak, bunu herkes ibret alsın.”

Uzun, şirketlere yönelik müdahaleler, mülkiyet hakları ve geçmişe dönük idari işlemler üzerinden eleştirilerini sürdürerek bürokratları kanunlara bağlı kalmaya çağırdı.

“Onun için ne yapın edin değerli bürokratlar, kanuna sadık olun. Kanunu, idarenin güvencesinin anlamını bilin, buraya bakın. Bu bir ifadeyle yoksa, bir ifadeyle itibarınızı kaybedersiniz, bir iradeyle her şeyinizi kaybedersiniz.”

“Mülki İdareye Son Kale Olarak Sesleniyorum”

Mülki idare amirlerine özel olarak seslenen Mehmet Salih Uzun, Türkiye'nin modern devlet yapılanmasında mülki idare teşkilatının tarihsel bir rol üstlendiğini belirtti.

Tanzimat döneminden itibaren oluşturulan kamu yönetimi geleneğinin korunması gerektiğini ifade eden Uzun, mülki idare teşkilatını devletin kurumsal devamlılığı açısından önemli gördüğünü söyledi.

“Özellikle mülki idare amirlerine sesleniyorum: Mülki idare amiri değerli dostlar, bakın, bizim Tanzimat'tan bu yana, bu modern devlet kurma çabamız var ya, onda mülki idarenin büyük katkısı vardır, çok büyük bir katkısı vardır.”

Mülki idarenin tarihsel önemine ilişkin bir yabancı yazarın değerlendirmesini de aktaran Uzun, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bir yabancı yazar şöyle tarif eder: 'Türk devleti bir müfettişlik ve mülki idare yapısıdır.' der. Gerçekten de öyledir ama işte şimdi her gün o devletin bir parçasının yıkıldığını görünce insan ister istemez son kale olarak gördüğü o mülki idareye seslenesi geliyor, ben öyle yapıyorum.”

Uzun, mülki idare amirlerine yönelik çağrısını, “Son kale olarak gördüğüm o mülki idareye sesleniyorum: Bari siz dikkatli olun, bari siz bunlara uymayın.” sözleriyle yineledi.

“Bu Ucube Sistemle Bu Devlet Yönetilemez”

Mevcut yönetim sisteminin sürdürülebilir olmadığını savunan Uzun, Türkiye'nin yeniden kanun devleti ve hukuk devleti ilkelerine dönmesi gerektiğini ifade etti.

“Bugün içinde bulunduğumuz bu sistemle, bu ucube sistemle bu devlet yönetilemez, asla yönetilemez. Bir gün gelecek, önünde sonunda Türkiye tekrar devlete dönecek; önce kanun devletine, sonra hukuk devletine dönecek.”

Bu süreçte mülki idare teşkilatının korunmasının önemine dikkat çeken Uzun, “Ama o güne kadar ne olur mülki idare hiç olmazsa ayakta kalsın, mülki idare dağılmasın. Mülki idare dağılmasın ki tekrar toparlama imkânımız ortadan kalkmasın.” dedi.

“Tanzimat'a, Türk Devlet Geleneğine Sahip Çıkın”

Konuşmasının son bölümünde mülki idare amirlerine tarihsel devlet yönetimi geleneğini hatırlatan Mehmet Salih Uzun, Tanzimat Fermanı ile getirilen kanuni idare güvencelerinin önemine işaret etti.

Kamu yöneticilerinin geçmişteki devlet adamlarını ve bürokratları örnek alması gerektiğini belirten Uzun, şu ifadeleri kullandı:

“Şimdi, bugün, önünüzdeki siyasetçileri kendinize örnek almayın. Tanzimat'ın paşalarını, Tanzimat'ın nazırlarını, Tanzimat'ın bürokratlarını kendinize örnek alın. Açın Tanzimat Fermanı'nı okuyun.”

Tanzimat öncesinde kamu görevlilerinin sahip olduğu hukuki güvenceler ile sonraki dönemde oluşan düzenin karşılaştırılması gerektiğini söyleyen Uzun, konuşmasını şu çağrıyla tamamladı:

“Tanzimat'la birlikte gelen kanuni idare güvencesinin ne anlama geldiğini fark edin, buna sahip çıkın. Tanzimat'a sahip çıkın, Türk devletine, Türk devlet geleneğine sahip çıkın. Türk devlet geleneğine, mülki idare amirleri, sahip çıkın diyorum.”

Tepkiniz Nedir?

Beğen Beğen 0
Beğenmiyorum Beğenmiyorum 0
Aşk Aşk 0
Komik Komik 0
Öfkeli Öfkeli 0
Üzgün Üzgün 0
Vay Vay 0