CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay: “Ticaret Bakanlığının 104 Milyar Liralık Bütçesi Gerçekten Çok Yetersiz”

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) Ticaret Bakanlığı, Helal Akreditasyon Kurumu ve Rekabet Kurumunun bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporlarının ele alındığı görüşmelerde, Ticaret Bakanlığının bütçesinin yetersiz olduğunu, reel sektörün finansmana erişimde ciddi sorunlar yaşadığını ve ekonomik denetimlerin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın da katıldığı görüşmelerde konuşan Akay, Bakanlığın kayıt dışı ekonomi, kaçakçılık, uyuşturucuyla mücadele ve piyasa denetimleri açısından kritik görevler üstlendiğini belirtti.

“104 Milyar Liralık Ticaret Bakanlığı Bütçesi Kabul Edilemez”

Ticaret Bakanlığının bütçesine ilişkin rakamları değerlendiren Akay, önceki yıl 76 milyar lira olan bütçenin 104,2 milyar liraya yükseldiğini ancak bu artışın yeterli olmadığını ifade etti.

Akay, “104,2 milyar TL'lik bir bütçeden bahsediyoruz, geçen yıl 76 milyarmış Sayın Bakanım yani burada yüzde 36,8'lik bir artış söz konusu. Genel bütçe büyüklüğü içerisindeki payı da 27,2 trilyonun içerisinde baktığımız zaman binde 3,8. Gerçekten çok yetersiz bir bütçe, artırılması gerekir.” dedi.

Bakanlığın özellikle kaçakçılıkla mücadelede daha güçlü teknik donanıma ihtiyaç duyduğunu belirten Akay, bütçenin artırılması için önerge vereceklerini açıkladı.

Akay, “Bizim görüşmelerde önergemiz olacak, belli yerlerde, alt programlarda bütçenin artırılmasıyla ilgili, özellikle kaçakçılıkla mücadelede teknik cihazların da alınmasına yönelik, teknik ekiplerin donatılmasına yönelik; umarım burada o teklifimiz kabul edilir.” ifadelerini kullandı.

“Dünyanın En Yüksek Enflasyonuna Sahip Altı Ülkesinden Biriyiz”

Enflasyonla mücadelede Ticaret Bakanlığının sorumluluğuna dikkat çeken Akay, TÜİK tarafından açıklanan verileri gündeme taşıdı.

Akay, “Enflasyon oranı yeni açıklandı, aylık yüzde 2,58, yıllık yüzde 29,77. Yani dünyanın en yüksek 6 enflasyonundan birini yaşıyoruz, gıda enflasyonunda da ilk 5'teyiz.” diye konuştu.

Fahiş fiyat ve stokçulukla mücadelede uygulanan idari para cezalarının tek başına yeterli olmadığını savunan Akay, denetim mekanizmalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Akay, “Fahiş fiyatlarla mücadele edilirken, denetimlerle mücadele edilirken kesilen ciddi para cezaları da var tabii bir taraftan 2,9 milyarı bulan. Yine, aşağı yukarı stokçulukla ilgili mücadelede de ciddi kesilen cezalar var ama baktığımız zaman bunların ne kadar etkili olduğu konusunda tereddütler var, burada bir düzenlemeye ihtiyaç var yani sadece para cezasıyla olaylar çözülmüyor.” dedi.

Trafik cezalarından beklenen gelir ile Ticaret Bakanlığının bütçesini karşılaştıran Akay, kamu kaynaklarının dağılımına ilişkin eleştirilerde bulundu.

Akay, “Trafik cezalarından bu sene 150 milyar TL hedef bekleniyor. Bakıyorsunuz, Ticaret Bakanlığının bütçesine, 104 milyar, bunu hiçbirimizin kabul etmemesi lazım.” ifadelerini kullandı.

“3 Bin Reel Sektör Firmasının 116 Milyar Lirası Sorunlu Fonlarda”

Reel sektörün karşı karşıya bulunduğu finansman sorunlarına değinen Akay, son dönemde yaşanan yatırım fonu krizinin şirketlerin faaliyetlerini olumsuz etkilediğini söyledi.

Merkez Bankası verilerine atıfta bulunan Akay, “3 bin reel sektör firmasının 116 milyar TL'si bu sorunlu fonlarda takılmış, resmî beyan, ifade edilmiş, kilitlenmiş.” dedi.

Söz konusu tutarın 57 milyar lirasının para piyasası fonlarında, 31 milyar ve 28 milyar liralık bölümlerinin ise hisse senedi ve diğer serbest fonlarda bulunduğunu aktaran Akay, şirketlerin ödeme yükümlülüklerine dikkat çekti.

Akay, “Şimdi, bunlar çekini kesmiş, vergisini ödeyecek, işçisinin parasını ödeyecek, ham madde alacak, üretim yapacak.” sözleriyle firmaların yaşadığı likidite sorununu anlattı.

“Krediler İhtiyacı Olan Firmalara Ulaştırılmalı”

KOBİ'lerin krediye erişimde yaşadığı sorunları gündeme getiren Akay, kamu bankaları aracılığıyla kullandırılan destekli kredilerin daha yaygın ve adil biçimde dağıtılması gerektiğini ifade etti.

Akay, “Kamu bankaları, görevini yapması gereken birtakım kamu bankaları başka alanlara kaynak aktarırken buradaki, reel sektördeki, sizin Bakanlığınızın da ilgilendiği alandaki firmalara KOBİ kredileri dâhil, kredi garanti fonu kapsamında krediler dâhil, nefes kredileri dâhil yeterince yaygın bir şekilde ulaşamıyorlar.” dedi.

Kredi tahsis süreçlerine yönelik eleştirilerde de bulunan Akay, bazı kredilerin belirli firmalara yönlendirildiğini ileri sürdü.

Akay, “Sübvansiyonlu kredileri ve bu tip tahsis edilen kredileri ihtiyacı olan noktalara yaygın bir şekilde kullandırmak lazım.” ifadelerini kullandı.

Finansman sorunlarının karşılıksız çek ve konkordato başvurularında artışa neden olabileceği uyarısında bulunan Akay, takipteki KOBİ kredilerine ilişkin rakamları paylaştı.

“Genel takipteki oran bütün kredilerde 3,24'ken KOBİ kredilerinde 4,33 yani 345 milyar civarında KOBİ'nin sorunlu kredisi var.” diyen Akay, şirketlerin ödeme güçlüğünün istihdam üzerinde de olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Akay, “Bu çeklerin vadeleri geldiğinde bu rakamlar daha da kontrol edilemez vaziyete doğru ilerleyecek ve işçi çıkartmaları, firma kapatmaları çok daha da artacak.” değerlendirmesinde bulundu.

“4,8 Trilyon Liralık Vergi Harcaması Kimlere Yönlendiriliyor?”

Yatırım teşvikleri ve vergi avantajlarının dağılımına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Akay, kamu desteklerinden hangi şirketlerin yararlandığının sorgulanması gerektiğini söyledi.

Akay, “Üretimi, istihdamı geliştirelim diyoruz, buraya teşvikler verelim diyoruz ama verdiğimiz yatırım teşviklerinin büyük bir bölümünün de belirli firmalara yönlendirildiğini görüyoruz.” dedi.

Vergi muafiyeti, istisna ve indirimler yoluyla önemli tutarda kamu gelirinden vazgeçildiğini belirten Akay, “4,8 trilyonluk tahsilinden vazgeçilecek bu bütçede bir vergi harcaması var muafiyet, istisna ve indirimler yoluyla. Bunların ne kadarı gerçekten hak eden firmalara kanalize ediliyor?” sorusunu yöneltti.

“EXIMBANK İhracatın Finansmanında Daha Etkin Olmalı”

İhracatçı firmaların finansmana erişiminin dış ticaret açısından önem taşıdığını belirten Akay, Türk Eximbank'ın ön finansman ve kredi sigortası uygulamalarına ilişkin bilgi istedi.

Akay, “Özellikle yurt dışına ihracat yapan firmalarla ilgili ön finansmanla alakalı ne durumdayız? Yani bu konuda EXIMBANK'ı veya diğer sigorta şirketlerini ne kadar devreye aldık?” diye sordu.

İhracatçıların vadeli satışlardan kaynaklanan finansman ihtiyacına dikkat çeken Akay, uluslararası kredi sigortası kuruluşlarıyla iş birliğinin önemini vurguladı.

Akay, “Burada kredi sigorta sistemi devrede mi? Mesela, Coface, Hermes'le iş birliği yapan Türkiye'den sigorta şirketlerimiz var mı?” ifadelerini kullandı.

Türk Eximbank'ın ihracat finansmanındaki kapasitesinin açıklanmasını isteyen Akay, “EXIMBANK'ın bu konuda çok kilit görev alması çok çok önemli yani potansiyelli midir, yeterli midir, bu konuda da cevap verirseniz seviniriz.” dedi.

“Sanat Eserleri Gümrükte Parçalanmadan İncelenmeli”

Konuşmasında sanatçı Canan Tolon'un İngiltere'deki sergisi için gönderdiği heykellerin gümrükte zarar gördüğü iddiasını da gündeme taşıyan Akay, olayın araştırılmasını istedi.

Akay, “Çok kıymetli bir sanatçı Canan Tolon, 25'inci Vehbi Koç Ödülü sahibi olan bir sanatçı. Şimdi, diyor ki bu hanımefendi: 'İngiltere'deki sergi için gönderdiğim heykeller gümrükte parçalandı.'” sözleriyle konuyu Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a iletti.

Heykellerin Türkiye-Bulgaristan sınırındaki gümrük işlemleri sırasında zarar görmüş olabileceğini aktaran Akay, sanat eserlerinin balyozla parçalandığı iddiasına ilişkin açıklama talep etti.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Akay'ın sorusuna “Araştırıyoruz.” yanıtını verdi.

Ticaret Bakan Yardımcısı Sezai Uçarmak ise eserlerin bir kısmının kayıtsız olduğunu belirtti. Bakan Bolat da bu bilgiyi doğruladı.

Bunun üzerine Akay, gümrük denetimlerinde teknolojik cihazların kullanılmasının önemine işaret etti.

Akay, “Ama bunun daha kolay yöntemleri var Sayın Bakan Yardımcım, kırılarak olmaz.” dedi.

Ticaret Bakanlığının bütçesinin yaklaşık 200 milyar liraya yükseltilmesini önereceklerini açıklayan Akay, “O teknik ekiplerin alınıp o cihazlarla o sanat eserleri veya ilgili malzemeler kırılmadan dışarıdan tespit edilmesi gerekiyor. Teknoloji buna müsait.” ifadelerini kullandı.

“İhracatın Geliştirilmesi İçin Gerekli Adımlar Atılmalı”

Konuşmasının sonunda Türkiye'nin dış ticaret yapısına değinen Akay, ihracatın artırılması ve kronik dış ticaret açığının azaltılması gerektiğini belirtti.

Akay, “İhracatla ilgili geliştirmelerin mutlaka tamamlanması gerekiyor. Kronik dış ticaret açığı yüzde olarak baktığımız zaman dünya ticaret hacmi içerisinde yüzde 1'lerde. Bununla ilgili olumlu gelişmeler yapılmasını bekliyoruz.” dedi.

Ticaret Bakanlığının bütçesinde yapılacak düzenlemelerin denetim kapasitesini güçlendirmesi, reel sektörün finansman ihtiyaçlarına yanıt vermesi ve ihracatçıların desteklenmesine katkı sağlaması gerektiğini vurgulayan Akay, bütçe artışına ilişkin önerilerini komisyon görüşmelerinde sunacaklarını bildirdi.